Moeilijke kinderen bestaan niet

Door Jacqueline de Groot | Geplaatst op 11 juni 2018

Om écht naar kinderen te leren luisteren is het nodig om ons beeld van het kind te veranderen. Met ons huidige kindsbeeld lukt écht luisteren (1) niet. Geen wonder dat kinderen in opstand komen met moeilijk gedrag. Het wordt hoog tijd dat we dat beeld bijstellen, aldus de antroposofische orthopedagoog Henning Köhler in zijn boek ‘moeilijke kinderen bestaan niet’.

Huidig kindsbeeld
Ons huidige beeld van kinderen wordt sterk beïnvloed door ons denken en de taal die we spreken. We denken en spreken oordelend. Deze visie deelt Köhler met Marshall Rosenberg, de grondlegger van de geweldloze communicatie (2). Iedere opvallende eigenschap wordt als een mankement beschouwd, veroorzaakt door de opvoeding of andere factoren van buitenaf, zoals omgeving, erfelijkheid of karma. Hulp is er vooral op gericht om de opvallende eigenschappen weg te poetsen. Om het kind te repareren. Daarmee gaat het eigene van het kind verloren en kinderen verzetten zich daartegen, aldus Köhler.

Alternatief kindsbeeld
Köhler stelt daarom voor om een ander mensbeeld in overweging te nemen. Een beeld waarin kinderen met een lot geboren worden. Met een impuls. Hij refereert naar psychoanalyticus James Hillman die zegt dat wij mensen in de kern van onze ziel beelden zijn. Dit beeld bepaalt in de allereerste plaats ons leven. Onze levensgeschiedenis is secundair, dus een afgeleide van dit beeld. Het kind wordt niet veroorzaakt door zijn geschiedenis – zijn ouders, zijn jeugd en zijn ontwikkeling. Dit zijn spiegelbeelden waarin we een glimp kunnen opvangen van dit beeld. Dit beeld is ons ware wezen en onze levensopdracht is om hiermee in harmonie te zijn, aldus Hillman.

Anders kijken naar uiterlijkheden
Dat ware wezen manifesteert zich in uiterlijkheden. Soms als een soort preventief geneesmiddel dat het kind ervan weerhoudt een verkeerde weg in te slaan. Köhler wijst op de vele buitengewone mensen die vroeger spijbelaars waren. Of voortijdig school verlieten omdat ze zich niet aan konden passen. Het raadsel van een kind is zijn ware wezen begrijpen. We zullen achter de uiterlijkheden moeten willen kijken om het ware wezen van een kind te kunnen horen. Pas dan kunnen we kinderen écht begrijpen, aldus Köhler.

Ontwikkeling opvoeder
Het ware wezen van een kind leren beluisteren vergt inzicht en oefening. Je kunt dat niet zomaar. Vooral kinderen die je op de proef stellen laten je zien waar je staat. Voor je het weet val je terug in je oude oordelende patronen. Dan hoor je het ware wezen niet is mijn ervaring. Steiner benoemde het zintuig waarmee je het ware wezen van een ander kunt waarnemen. Dat zintuig kun je ontwikkelen en daarvoor gaf hij aanwijzingen. Köhler heeft die praktisch toepasbaar gemaakt. Daarover schrijf ik in een volgend stuk meer.


Meer lezen:
1) Écht Luisteren naar kinderen.   
2) 
Luisterkind en Geweldloze Communicatie. 




© 2018 Copyright Jacqueline de Groot, alle rechten voorbehouden | Webdesign en realisatie 100pk.nl