Oorverdovend effect van oordelen

Door Jacqueline de Groot | Geplaatst op 29 juni 2018

Om het ware wezen van een kind te kunnen beluisteren is het zaak je oordelen terug te houden. Dat is de basis van de Steinerpedagogie. Dat is ook de basis van Geweldloze Communicatie. Oordelen maakt je doof voor het ware wezen van de ander. Hoe oorverdovend het effect van oordelen kan zijn wil ik illustreren aan de hand van een voorval dat wij op school meemaakten.

Brutaal
In groep één en twee van de buurtschool had onze oudste het prima naar haar zin gehad. De problemen begonnen in groep drie. Omdat het maar niet duidelijk werd wat het probleem nu precies was, zaten we met de leerkrachten en de IB-er om de tafel. Wij vertelden dat ze elke dag overstuur uit school kwam. De leerkrachten hadden geen idee wat de reden hiervoor zou kunnen zijn. Wel vond één van de leerkrachten haar brutaal. Want ze had tegen hem gezegd dat hij wel een heel erg grote neus had.

Vraag
Op de tafel lag een tekening die ze van zichzelf gemaakt had. Ons viel meteen iets op. De leerkrachten en IB-er konden niets bijzonders aan de tekening ontdekken. Of toch wel, ze had geen neus getekend. Ja, dat was toch wel opmerkelijk. Een kind dat zichzelf tekent en haar neus weglaat. Wij vertelden dat dat nu precies haar probleem was. Haar neus was anders dan die van de andere kinderen in de klas. Dat vond ze erg. Heel erg. Ze wilde niet anders zijn. Maar dat was ze met haar Chinese afkomst wel. We legden de leerkracht uit dat ze hem met die opmerking eigenlijk een vraag had gesteld. Hoe doe jij dat, leven met zo’n grote neus? Als de leerkracht zijn oordeel terug had kunnen houden had hij dat kunnen horen. Dan had hij kunnen horen hoezeer ze worstelde met haar anders zijn. Dan had hij haar kunnen vertellen hoe hij dat deed, leven met zijn neus. Dat had tot verbinding kunnen leiden.

Doof
Dan had ze het misschien ook aangedurfd om te zeggen dat ze ermee gepest werd in de klas. Dan had veel eerder duidelijk kunnen worden dat er heel veel gepest werd in de klas. Maar het oordelen maakte deze leerkracht doof voor wat er werkelijk leefde in ons kind. De boodschap kwam snoeihard binnen. Zoveel ervaring in het onderwijs en je dan realiseren hoe moeilijk het is kinderen in hun ware wezen te begrijpen. Dat viel niet mee.

Bewust worden
Ik wil deze leerkracht niet veroordelen. Ons onderwijssysteem is er helaas niet op ingericht in te gaan op de individualiteit van kinderen. Dat werkt dit soort voorvallen in de hand. Bovendien zit het oordelen diep in onze taal en denken verankerd (1). Allemaal hebben we een grens waarachter we oordelen, doof worden en niet meer kunnen luisteren. Laten we ons hiervan bewust worden. Laten we hier samen wakker voor worden en elkaar steunen in dat wakker worden. Dan kunnen we onze grenzen opschuiven en in steeds meer situaties blijven luisteren naar kinderen. Wat we dan niet allemaal kunnen horen…

Meer lezen:
1) J. de Groot. Écht luisteren naar kinderen. 28 mei 2018 




© 2018 Copyright Jacqueline de Groot, alle rechten voorbehouden.